Wiele specjalistów z zakresu nauk medycznych nie widzi przeszkód w stosowaniu naparów z herbaty w ciąży, ale trzeba je stosować ostrożnie. Herbatki ziołowe najczęściej bogate są w takie składniki mineralne jak wapń, magnez i żelazo. Mogą mieć pozytywny wpływ na stan zdrowia ciężarnej. Jednak dietetycy kliniczni oraz żywieniowcy stanowczo podkreślają, że nie można z nimi przesadzać.

Wiele matek zadaje sobie pytanie: czy może pić herbatę w ciąży i czy nie będzie to miało negatywnego wpływu na jej dziecko? Na to pytanie trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć, ponieważ istnieje wiele różnych herbat. Obecnie można wyróżnić 2 główne grupy: zwykłe i ziołowe.

Herbaty zwykłe uzyskuje się z liści roślin o nazwie „Herbata” należącej do rodzaju Camellia. Najbardziej znane to:

• Herbata czarna – jest najbardziej popularnym typem herbat. Otrzymywana w wyniku poddawania liści herbaty różnym procesom m.in. fermentacji, suszeniu. Dość wysoko przetworzona.
• Herbata zielona – ma bardziej delikatny smak niż herbata czarna. Nie jest ona poddawana procesom fermentacji, jedynie suszeniu.
• Herbata biała – uzyskiwana z młodych, jeszcze nierozwiniętych pęczków herbaty najczęściej w okresie wiosennym. Jedna z droższych herbat.
• Herbata żółta – uznana za jedną z najszlachetniejszych herbat. Pod względem otrzymywania zbliżona jest do uzyskiwania białej herbaty.
• Herbata czerwona – charakteryzuje się bardzo silnym i wyrazistym smakiem oraz zapachem.
• Herbata niebieska – cechą charakterystyczną jej produkcji jest proces półfermentacji.

Należy być jednak ostrożnym przy stosowaniu herbaty w ciąży. Żywieniowcy zwracają uwagę na 3 istotne aspekty zdrowotne herbat w odniesieniu do kobiet ciężarnych:

Galusan epigallokatechiny (EGCG) jest bardzo silnym przeciwutleniaczem. EGCG ma właściwości profilaktyczne w celu zapobiegania rozwojowi komórek nowotworowych. Ta bardzo cenna właściwość, niestety ma poważną wadę. EGCG blokuje metabolizm kwasu foliowego. A wszystkie komórki, nie tylko komórki nowotworowe, potrzebują kwasu foliowego do prawidłowego wzrostu.

• W wieloczynnikowej analizie regresji przeprowadzonej przez M. Shiraishi i wsp (2008) z Uniwersytetu w Tokio wykazano, że wysokie spożycie zielonej herbaty może obniżyć stężenia kwasu foliowego w surowicy krwi w czasie ciąży.
  
  
• Dodatkowo badanie Correa’s A i wsp. z National Center for Environmental Health (USA) opublikowane w 2000 r. wykazało powiązanie między piciem herbaty przez ciężarne a rozszczepem kręgosłupa u ich płodu. Kobiety, które piły więcej niż trzy filiżanki herbaty dziennie, rodziły prawie trzy razy częściej dziecko z rozszczepem kręgosłupa. Galusan epigallokatechiny obniża stężenie kwasu foliowego we krwi matki, a tym samym może przyczyniać się do wad rozwojowych u dziecka.

Ta informacja z pewnością skłoni kobiety w ciąży do refleksji. Ciężarne powinny zrezygnować z picia zielonej herbaty przez 6 miesięcy przed planowanym zapłodnieniem oraz w pierwszym trymestrze ciąży (a więc w okresie kiedy zażywają preparaty kwasu foliowego).

Badania opublikowane w American Journal of Clinical Nutrition (2001) sugerują, że wyciąg z zielonej herbaty zmniejsza wchłanianie żelaza niehemowego o 25%. Odpowiedzialne są za to garbniki, które łączą się z żelazem. Przez co zmniejszają wchłanianie tego składnika mineralnego z przewodu pokarmowego. Jest to m.in. poważny argument na ograniczenie spożycia herbaty w ciąży ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na żelazo u ciężarnej. Kobieta w ciąży powinna unikać picia herbaty bezpośrednio przed, po i w trakcie posiłków. Jeśli ciężarna ma ochotę na filiżankę herbaty to tylko między posiłkami. Należy pamiętać, że nie można popijać herbatą suplementów żelaza, gdyż to również obniża wchłanianie żelaza.

Liczne badania naukowe wskazują, że picie i spożywanie w czasie ciąży produktów zawierających kofeinę ma negatywny wpływ na przebieg ciąży i występowanie wad rozwojowych płodu. Kofeina przenika przez łożysko. Ale dziecko nie może metabolizować kofeiny tak jak to ma miejsce u osób dorosłych. Z tego też powodu istnieje wiele kontrowersji, jaka ilość kofeiny będzie bezpieczna dla kobiety w ciąży i jej płodu. Najlepiej skonsultować się indywidualnie w tej sprawie z lekarzem prowadzącym oraz dietetykiem, który oceni dzienne spożycie kofeiny w ciągu dnia i dokona odpowiedniej modyfikacji.

OTIS  (Organization of Teratology Information Specialists) w 2001 r. stwierdził, że ostatnie doniesienia sugerują, iż niewielkie spożycie kofeiny nie zwiększa ryzyka poronienia. Kilka badań wykazało, że może istnieć zwiększone ryzyko poronienia związane z podażą kofeiny powyżej 300 mg / dobę zwłaszcza w połączeniu z paleniem tytoniu/alkoholem lub bardzo wysokim poziomem spożycia kofeiny (powyżej 800 mg / dobę). Większość ekspertów zgadza się, że umiar w podaży kofeiny w czasie ciąży nie powinien mieć negatywnych skutków. FDA zaleca kobietom w ciąży umiarkowanie w ilości konsumpcji produktów żywnościowych zawierających kofeinę. Herbaty zawiera około 40-50 miligramów kofeiny. Natomiast bezkofeinowe herbaty zawiera około 0,4 miligrama.

Należy zaznaczyć, że wg badań (2010) przeprowadzonych przez Zakład Badania Żywności i Przedmiotów Użytku Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny wśród 227 próbek różnych herbat stwierdzono, że zanieczyszczenie herbat metalami ciężkimi nie stwarza zagrożenia dla zdrowia. Jednakże zwrócono uwagę, że w pojedynczych próbkach odnotowano wysokie zawartości ołowiu, arsenu i rtęci.

The United Kingdom Tea Council zaleca spożywanie maksymalnie do 6 filiżanek herbaty dziennie, co jest równoważne z 300 mg kofeiny / dzień (dawka uznana za bezpieczną dla kobiety w ciąży, m.in. przez The United Kingdom Food Standard Agency). Najczęściej jednak w literaturze zaleca się, aby kobieta w ciąży nie piła więcej niż 2 filiżanki herbaty białej lub zielonej na dobę. W dużej mierze zalecenie to ma charakter bardzo teoretyczny, ponieważ ilość kofeiny zawartej w herbacie zależy od jej rodzaju i czasu parzenia.

Jeśli kobieta w ciąży chce obniżyć zawartość kofeiny w swojej herbacie, powinna zastosować niniejsze porady:
1. Zagotować wodę, niech się troszkę schłodzi i wrzucić nieco liści herbaty (tak jak zwykle). Należy użyć jak najmniej wody (tak, aby pokryło liście).
2. Poczekać 40 sekund i wylać wodę.
3. Ponownie zalać te same co wcześniej liście herbaty normalną ilością wody i odczekać, aż się zaparzy. (stosując się do instrukcji na opakowaniu).
Większość kofeiny jest ekstrahowana w pierwszych 30-40 sekund. Dzięki temu prostemu zabiegowi uzyskuj się herbatę zawierającą tylko około 20% kofeiny w porównaniu do zwykłego naparu.

HERBATY ZIOŁOWE
Herbaty ziołowe najczęściej uzyskiwane są z korzeni, jagód, kwiatów, nasion i liści pewnej odmiany rośliny. Herbaty te często wykorzystywane są jako „środki lecznicze”.

Herbaty ziołowe naturalnie zawierają bardzo małe ilości kofeiny. Więc potencjalnie mogłyby być spożywane przez kobiety w ciąży. Problem jest w tym, że brak jest danych na temat wpływu większości związków chemicznych występujących w herbatach ziołowych na ciąże i rozwój płodu. Nie ma zgodnej opinii na temat bezpieczeństwa herbat ziołowych dla kobiet ciężarnych. Dlatego ZAWSZE należy skonsultować się z lekarzem.

Stanowisko American Pregnancy Association (2008) w sprawie najczęściej dostępnych na rynku herbatek ziołowych i ich stosowania w ciąży:

• Herbatka z liści czerwonej maliny

Wielu lekarzy poleca picie tej herbatki głównie w 3 trymestrze ciąży (od 2 do 3 filiżanek dziennie herbaty lub od 1 do 2 filiżanek dziennie wlewu). Natomiast nie jest zalecana w pierwszych trymestrach ciąży. Herbatka ta wpływa korzystnie na prawidłowe funkcjonowanie mięśni macicy i miednicy. Dodatkowo zawiera wiele minerałów i witamin, w tym witaminy C i wapnia. Dodatkowo wzmaga produkcję mleka po porodzie.

PRZEPIS: Zalej 1 szklanką wrzącej wody 2 łyżeczki ziół (liści z malin) i odstaw na dziesięć minut, żeby się zaparzyła.

Stosowana w przypadku porannych nudności oraz wzdęć. Według dr Low Dog T. z "the Arizona Center for Integrative Medicine's" herbata z mięty pieprzowej nadaje się do picia w UMIARKOWANYCH ilościach we wczesnych etapach ciąży. Jednak w trzecim trymestrze herbata z mięty pieprzowej może stwarzać problemy zdrowotne tj. zgaga. Przepis na odwar z tego zioła oraz więcej o stosowaniu mięty w ciąży.

Ma działanie uspokajające i pomaga zmniejszyć drażliwość, bezsenność i niepokój. Można spokojnie ją stosować dodając do naparów z innymi ziołami lub stosować samodzielnie. Według American Pregnancy Association stosowanie melisy w ciąży jest bezpieczne. Choć tak naprawdę nie ma wystarczających informacji potwierdzających, że stosowanie tej herbaty ziołowej przez ciężarne nie ma negatywnych skutków ubocznych. Przepis na napar z melisy i cytryny oraz o stosowaniu melisy w ciąży.

• Imbir

Można spokojnie pić napar z imbiru w ciąży. Pomaga redukować poranne nudności i wymioty.

• Mniszek lekarski

Bogaty w witaminę A, wapń i żelazo. Korzeń i liście mniszka mogą pomóc złagodzić łagodne obrzęki i pozytywnie wpływają na wątrobę. Jednak należy pamiętać, że istnieje mało wiarygodnych informacji na temat stosowania tego zioła w ciąży. Jeśli kobieta ciężarna chce pić herbatki na bazie mniszka lekarskiego KONIECZNIE musi skonsultować się z lekarzem.

W przypadku rumianku również nie ma wiarygodnych informacji na temat jego wpływu na stan zdrowia ciężarnej i jej dziecka. Zdania ekspertów na temat stosowania herbat na bazie rumianku w ciąży są podzielone. Kobiety powinny być świadome, że herbatki z rumianku są bogate w wapń, magnez, pomagają w bezsenności i zapaleniu stawów, ale z drugiej strony stymulują skurcze macicy oraz wykazują właściwości alergiczne. Dlatego ciężarne, które chcą je pić powinny skontaktować się z lekarzem, aby dowiedzieć się czy takie połączenie rumianku i jej ciąży nie będzie szkodziło dziecku. Więcej o stosowaniu rumianku w ciąży.

• Pokrzywa

Co do zastosowania herbat z pokrzywy w czasie ciąży zdania ekspertów są podzielone. W wielu przypadkach herbatki z pokrzywy nie są zalecane ze względu na potencjalne działanie poronne oraz stymulujące skurcze macicy. Z innej strony pokrzywy są bogate w witaminy A, C, K, wapń, żelazo i potas, a działanie poronne mogą wykazywać tylko w dużych stężeniach. Dlatego ciężarna powinna zawsze omówić z lekarzem zagrożenia i korzyści. The Natural Medicines Database uznaje, że pokrzywy nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży. 

Istnieje mało wiarygodnych informacji na temat wpływu stosowania herbat z owoców dzikiej róży w ciąży. Takie herbatki są bardzo dobrym źródłem witaminy C i pomaga wzmocnić układ odpornościowy. Jeśli ciężarna chce stosować herbatki z owocu dzikiej róży musi KONIECZNIE zasięgnąć konsultacji lekarskiej, czy aby jest to bezpieczne dla jej dziecka.

Należy pamiętać, że nadmierne spożycie jakichkolwiek herbat ziołowych w czasie ciąży może okazać się niebezpieczne. Należy skonsultować się z lekarzem przed użyciem jakichkolwiek ziołowych herbat z kilku istotnych przyczyn:

1. Nie wszystkie zioła zostały zbadane pod kontem ich działania na organizm kobiety ciężarnej i jej płodu.
2. Niektóre zioła mogą narobić więcej szkód niż pożytku.
3. Niektóre zioła mogą zawierać związki, które stymulują mięśnie macicy i mogą przyczyniać się do poronień.