Co należy zrobić, aby skorzystać z urlopu ojcowskiego?

Pracownik-ojciec wychowujący dziecko, który chce skorzystać z urlopu ojcowskiego (tacierzyńskiego), powinien wystąpić z pisemnym wnioskiem do pracodawcy o przyznanie urlopu ojcowskiego. We wniosku pracownik podaje wiek dziecka oraz okres, w którym chciałby z urlopu skorzystać.

W przypadku osoby niebędącej pracownikiem, a podlegającej ubezpieczeniu chorobowemu, wniosek o przyznanie urlopu ojcowskiego należy złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ten wniosek powinien być skierowany najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Wniosek pracownika złożony w terminie ustawowym jest wiążący dla pracodawcy. Oznacza to, że ani pracodawca, ani ZUS nie mogą odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego. Nie mogą też zakwestionować terminu urlopu wskazanego we wniosku.

Kto jest uprawniony do skorzystania z urlopu ojcowskiego?

Z dobrodziejstwa urlopu ojcowskiego skorzystać może wyłącznie ten mężczyzna, który w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest ojcem. Ponadto prawo do urlopu ojcowskiego, a w konsekwencji prawo do zasiłku, mają przede wszystkim osoby pozostające w stosunku pracy (pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru, spółdzielczej umowy o pracę), ale także inne osoby ubezpieczone, które podlegają dobrowolnie lub obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu.

• Takiego prawa nie będzie miał zatem mąż matki niebędący ojcem dziecka (gdy nie przysposobił dziecka), czy też partner, który formalnie dziecka nie uznał.
  
  
• Z takiego urlopu nie będzie także mógł skorzystać ojciec, który nie ma możliwości faktycznego zaopiekowania się dzieckiem.

Wymiar podstawowego urlopu tacierzyńskiego

• Pracownik-ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego (tacierzyńskiego), nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia.
  
  
• Jeżeli urlop ojcowski nie zostanie wykorzystany przez pracownika w ciągu pierwszych 12 miesięcy życia dziecka, wówczas bezpowrotnie przepada.

Wymiar urlopu ojcowskiego – w przeciwieństwie do wymiaru urlopu macierzyńskiego – nie jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych przy porodzie przez matkę i wynosi odpowiednio:

• od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. – 1 tydzień;
• od 1 stycznia 2012 r. – 2 tygodnie.

Prawo do urlopu, a także zasiłku ojcowskiego za okres urlopu ojcowskiego, jest odrębne od praw matek oraz niezależne od ewentualnego korzystania z podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Oznacza to, że pracownik-ojciec wychowujący dziecko może skorzystać z urlopu ojcowskiego zarówno w czasie korzystania przez matkę dziecka z urlopu macierzyńskiego, jak i po wykorzystaniu przez nią przysługującego jej urlopu. Ważny jest tutaj tylko i wyłącznie wiek dziecka.

Tydzień urlopu ojcowskiego w prawie pracy równa się 7 dniom kalendarzowym, co oznacza, że tydzień urlopu rozpoczęty w poniedziałek zakończy się w  niedzielę, nawet jeżeli w tygodniu jest tylko 5 dni roboczych.